Obserwacje Słońca w Polsce |
Systematyczne
obserwacje Słońca mają bardzo długą tradycję. W Polsce pierwsze
obserwacje plam słonecznych prowadzone były w latach 1614-1618 w Kaliszu
przez o.o. Jezuitów.
Sporadyczne obserwacje Słońca wykonywał Jan Heweliusz w Gdańsku.
O prawdziwej systematyczności w ich wykonywaniu możemy powiedzieć
dopiero na początku lat pięćdziesiątych dwudziestego stulecia. Wtedy to
w czasopiśmie "URANIA" nr 7-8 z 1951r ukazał się artykuł autorstwa prof.
dr Jana Mergentalera z Uniwersytetu Wrocławskiego, w którym zaproponował
czytelnikom śledzenie zjawisk na Słońcu.
Na apel odpowiedziało 7 osób przysyłając wyniki swoich obserwacji, które
po zbiorczym opracowaniu publikowano w "Uranii" oraz kwartalniku "Acta
Geophysica Polonica". W celu większej konsolidacji działań w kwietniu
1974r zostało powołane Korespondencyjne Stowarzyszenie Obserwatorów
Słońca strukturalnie związane z Polskim Towarzystwem Miłośników
Astronomii, przemianowane w lipcu tego samego roku na Centralną Sekcję
Obserwatorów Słońca. Koordynatorem i motorem napędowym Sekcji został
długoletni obserwator Słońca Pan Wacław Szymański z Dąbrowy Górniczej.
Zaczęły ukazywać się comiesięczne Komunikaty o stanie aktywności Słońca
najpierw pisane na maszynie a w późniejszym czasie w wersji drukowanej.
Rozsyłano je do Obserwatorów i Instytucji zainteresowanych wynikami
obserwacji.
Publikowano w nich średnie dzienne i średnie miesięczne liczby Wolfa,
nasilenie pochodni fotosferycznych, średnią miesięczną powierzchnię
plam, współrzędne heliograficzne powstałych plam.
Dzięki współpracy z placówkami uniwersyteckimi z Krakowa, Lublina i
Torunia publikowano wyniki nasilenia radiopromieniowania Słońca na
częstotliwościach : 810, 430, 220 , 127 MHz.
Doniosłą rolę w pracach Towarzystwa odgrywa prywatne Słoneczne
Obserwatorium Astronomiczne zbudowane przez Wacława Szymańskiego w niewielkiej miejscowości pod Częstochową - Żarkach Letnisku.
Obserwatorium zostało zbudowane na prywatnej posesji przy ulicy
Kopernika 1 w postaci rotundy o wysokości 6m. Od tego czasu w Żarkach
Letnisku organizowano część praktyczną dorocznych Zjazdów Obserwatorów
Słońca. Połączone one były z Naukowymi Sesjami Astronomicznymi, które
odbywały się w Pałacu Kultury Zagłębia w Dąbrowie Górniczej.
|
 |
| Fot.1 Obserwatorium słoneczne w Żarkach Letnisku (wyk.
P.Musialski). |
Ogromne wsparcie ze strony Dyrekcji Pałacu Kultury Zagłębia w osobie
Marii Kuśmirek, pozwoliło na organizację Sesji na bardzo wysokim
poziomie naukowym, czego dobitnym przykładem może być obecność na nich
takich prelegentów jak dr Maria Pańkow,
prof. Wilhelmina Iwanowska,Dr Longin Gładyszewski ,prof. Konrad Rudnicki
z Uniwersytetu Jagiellońskiego, prof. Roman Janiczek z i wielu innych.
Ta forma organizacyjna obowiązywała do połowy 1981 r, kiedy to
istniejąca grupa podzieliła się na dwie oddzielne części. W dniu 30
sierpnia odbyło się zebranie założycielskie na którym uchwalono postanie TOWARZYSTWA OBSERWATORÓW SŁOŃCA. (TOS) Stowarzyszenie zostało
zarejestrowane w Sądzie Wojewódzkim w Katowicach i otrzymało osobowość
prawną. Przewodniczącym TOS został Wacław Szymański.
Dzięki dalszemu wsparciu Pałacu Kultury Zagłębia w Dąbrowie Górniczej i ogromnemu zaangażowaniu Przewodniczącego Pana Wacława Szymańskiego
Towarzystwo Obserwatorów Słońca rozwinęło swoją działalność skupiając
około 40 członków z Kraju i z zagranicy.
Wyniki swoich
obserwacji przysyłali obserwatorzy z USA, Wielkiej Brytanii, Niemiec.
Wyniki trafiały do organizacji o podobnym charakterze działalności w Niemczech, Belgii, USA.
Materiały z corocznych sesji Astronomicznych publikowano we własnym
wydawnictwie pod nazwą: "AKTYWNOŚĆ SŁONECZNA".
W 1991 po śmierci założyciela i koordynatora TOS Pana Wacława
Szymańskiego zostaje wybrany nowy Zarząd Towarzystwa, którego
Przewodniczącym zostaje Piotr Urbański z Żychlina (woj. łódzkie).
Trudny okres przemian początku lat dziewięćdziesiątych nie ominął
również TOS. Brak funduszów zmusił Zarząd do ograniczenia zasięgu
działalności Towarzystwa, jak i większej dyscypliny wśród samych
Obserwatorów.
Chcąc dorównać poziomowi obserwacji do wymagań światowych musiano
zmienić sposób sprawozdawczości stawiając przede wszystkim na ich
jakość. Spowodowało to drastyczny spadek ilości obserwatorów, którzy
zrażani wysokim stopniem trudności przestali przysyłać swoje wyniki.
Wprowadzona komputeryzacja bardzo pomogła w opracowywaniu wyników, a
przesyłanie informacji za pomocą poczty elektronicznej przyspieszyło
komunikację.
Otwarcie na świat poprzez utworzenie własnej witryny internetowej
Towarzystwa przysporzyło nowych obserwatorów i współpracowników z Nowej
Zelandii, Niemiec, Australii, Japonii, Boliwii, Norwegii.
Dzisiaj w Polsce działają dwie
niezależne grupy zajmujące się miłośniczymi obserwacjami Słońca: SEKCJA
OBSERWACJI SŁOŃCA przy Polskim Towarzystwie Miłośników Astronomii oraz
TOWARZYSTWAO OBSERWATORÓW SŁOŃCA, które w tym roku obchodzi jubileusz
25 lecia istnienia.
Sol omnia regit, Słońce Wszystkim Rządzi - te słowa
Mikołaja Kopernika stały się dewizą obserwatorów TOS
Fascynująca zagadka wpływu Słońca na
życie na Ziemi ma swoich wiernych i oddanych pasjonatów.
|